پایگاه خبری تحلیلی نوید فردا
2017 September 21 - پنج شنبه 30 شهرويور 1396

به بهانه ی نوروز
کد خبر: ٨٧٢٨ تاریخ انتشار: ٠٩ فروردين ١٣٩٦ - ١٠:١٠ تعداد بازدید: 200
صفحه نخست » عمومی » یادداشت
به بهانه ی نوروز

سابقه برگزاری این جشن به بیش از سه هزارسال قبل از میلادمسیح می رسد و به همین سبب نوروز را كهن ترين آيين مليِ جهان می خوانند

 
 
به بهانه ی نوروز   
 
در حوزه ی جامعه شناسی و انسان شناسی فرهنگ دارای تعاریف گوناگونی است که هر یک به گونه شناختی از فرهنگ را طرح می نمایند. درمیان تعاریف گوناگون، تعریف ادوارد تایلر را می توان یکی ازجامعترین تعاریف فرهنگ دانست: « فرهنگ مجموعه ی پیچیده ای است کهدر بر گیرنده دانستنیها ، اعتقادات ، هنرها، اخلاقیات، قوانین ، نمادها و هرگونه تواناییهای دیگری است که بوسیله ی انسان به عنوان عضو جامعه کسب شده است.»           ادوارد تایلر 1982
در این نوشته کوتاه نوروز را به عنوان یکی از نمادها و گونه های فرهنگی، به ویژه فرهنگ ایرانی به صورت اجمالی مورد بررسی قرا می دهیم:
نوروز. [ ن َ / نُو ] (اِ مرکب ) روز اول ماه فروردین که رسیدن آفتاب است به نقطه ٔاول حمل . (غیاث اللغات ). روز اول فروردین که رسیدن آفتاب به برج حملاست و ابتداء بهار است و این را نوروز کوچک و نوروز عامه و نوروز صغیر گویند، و نیز ششم فروردین ماه روز خرداد که نوروز بزرگ و نوروز خاصه گویند. (رشیدی ) (جهانگیری )
به معنی روز نو است ، وآن دو باشد، یکی نوروز عامه و دیگری نوروز خاصه ، و نوروز عامه روز اول فروردین ماه است که آمدن آفتاب به نقطه ٔ اول حمل باشد و رسیدن او به نقطه ٔ اول بهار است . بعضی گفته اند که جمشید که او اول جم نام داشت و عربان او را منوشلخ میگویند سیر عالم می کرد چون به آذربایجان رسید، فرمود تخت مرصعی بر جای بلندی رو به جانب مشرق گذارند و خود تاج مرصعی بر سر نهاده بر آن تخت بنشست ، همین که آفتاب طلوع کرد و پرتوش بر آن تاج و تخت افتاد شعاعی در غایت روشنی پدید آمد، مردمان از آن شاد شدند و گفتند این روز نو است ، و چون به زبان پهلوی شعاع را شید می گوینداین لفظ را بر حکم افزودند و او را جمشید خواندند و جشن عظیم کردند و از آن روز این رسم پیدا شد(برهان قاطع )
گویند اکاسره هر سال از نوروز عامه تا نوروز خاصه که شش روز باشد حاجت های مردمان را برآوردندی و زندانیان را آزاد کردندی و مجرمان را عفو فرمودندیو به عیش و شادی مشغول بودندی.    (برهان قاطع، جهانگیری و آنندراج)
نوروز یکی از بزرگ ترین جشن های ایرانیان است که از دیر باز در ایران برگزار می شد و آیین هایی خاص خود داشت. در مورد خاستگاه نوروز نظرات فراوانی وجود دارد.
هر سرزمینی که در دوره‌ای از تاریخ، در قلمروی فرهنگیِ ایران بزرگ بوده است، امضای نوروز را بر صفحه فرهنگ و تمدن خویش می‌بیند. آسیای میانه (شرق دریای خزر) و قفقاز (غرب دریای خزر) از جمله این سرزمین‌ها هستند
جشن نوروز از چنان پيشینه ی كهني برخوردار است كه نمي توان زمان برگزاري آن را به درستي تخمين زد اما؛ در اساطير ايراني برپايي نوروز را به جمشيد نسبت داده اند .اين جشن همگانی بوده است و به همین سبب در میان مردم از اقبال ویژه ای برخوردارگردید. در آن روزگار نوروز به دو بخش نوروز كوچك ( عام ) و نوروز بزرگ ( خاص) تقسيم مي شدكه شاهان و بزرگان در پنج روز نخست فروردين به رسيدگي و بار عام طبقات گوناگون مردم سرگرم بودند و ششم فروردين
را به ویژگان خود مي پرداختند. اگرچه آغاز جشن نوروز زمان مشخصی ندارد اما براساس مکتوبات و منقولات تاریخی می توان گفت؛ سابقه برگزاری این جشن به بیش از سه هزارسال قبل از میلادمسیح می رسد و به همین سبب نوروز را كهن ترين آيين مليِ جهان می خوانند .
هخامنشيان: در زمان كورش دوم (538 ق.م) نوروز جشن گرفته مي شد و در زمان داريوش يكم نوروز در تخت جمشيد برگزار مي گرديد .
اشكانيان و ساسانيان: درزمان ساسانيان دو جشن برگزار مي گرديد: نوروز ومهرگان؛ جشن نوروز شش روز بود كه پنج روزآن جشن عامه ويك روز آن جشن خاصه
خوانده مي شد. اين جشن از اول حمل آغاز و شش روز دوام مي يافت و در ميان فصول در گردش بود. هرچهار سال كه از اول حمل مي گذشت يك روز به عقب مي افتاد.
برای جلوگیری از گردش نوروز در ایام مختلف، در زمان سلجوقیان بنا به تدبیر خواجه نظام الملک و هنرمندی حکیم عمرخیام نیشابوری، تقویم جلالی طراحی شد و بدون
کمترین خطا برگزاری جشن نوروز در روز اول فروردین دارای ثبات گردید. گاه شماری به روش جلالی بعد از مشروطیت در ایران رواج یافت .
گفته شده است که اولین بار اردشير بابكان(بنيانگذار ساسانيان) خواستار رسميت يافتن نوروز شد.
پس از اسلام: بعد از اسلام در زمان عباسيان هديه نوروزی اجرا مي شد و در زمان سامانيان و آل بويه جشن نوروز به شکلی گسترده اجرا مي گرديد
صفويان: جشن نوروز در زمان شاه عباس صفوي (1597 م) در نقش جهان اصفهان برگزار مي گرديد
جشن نوروز نه تنها در ایران، بلکه در کشورهایی چون: آذربایجان، افغانستان، عراق، هندوستان، پاكستان، ترکیه، ترکمنستان، قزاقستان، ازبكستان، تاجیكستان، قرقیزستان، روسیه وآلباني مورد تجلیل قرار می گیرد. سازمان ملل متحد طی نشستی در سال 2009 نوروز را یک مناسبت رسمی جهانی اعلام نمود. نوروز دوباردر سازمان یونسکو به ثبت رسید: یک بار در هشتم مهرماه 1388 خورشیدی با حضور هفت کشور و بار دوم باحضور پنج کشور دیگر در تاریخ دهم آذر 1395
با عنایت به استقبال گروه دوم از عضویت در ثبت جهانی نوروز به مدیریت ایران، بزرگترین پرونده میراث ناملموس از نظر تعداد کشورهای عضو در آن، صبح روز (چهارشنبه، ۱۰آذرماه ۱۳۹۵) نهایی گردید و نوروز با عضویت دوازده کشور در فهرست میراث ناملموس جهانی یونسکو به ثبت رسید .
سازمان ملل در خبرنامه ای دربارۀ اهمیت نوروز آورده است: نوروز برای بیش از300 میلیون نفر در سراسر جهان آغاز سال نو است و بیش از سه هزار سال است کهدر مناطق گسترده ای از جهان: بالکان، منطقه دریای سیاه، قفقاز، آسیای مرکزی و خاورمیانه جشن گرفته می شود. مطابق آن تمامی کشورهای جهان باید اول حمل
(برابر با 21 مارس ) را در تقویم هایشان به عنوان نوروز درج نمایند و در حفظ و توسعۀ فرهنگ آن تلاش نمایند .  
هم زمان با اعتدال بهار و حتی قبل از آن انسان ها برای شروع دوباره سال جدید به تکاپو می افتند و برنامه های خود را با خانه تکانی و پیشوازسال نو شروع می کنند
در این ایام افراد با تمیز کردن خانه و محل زندگی خود به تغییر و اعتدال خوش آمد گویی می کنند.
در روزگاران پیشین برای دور شدن آلودگی از محل زندگی؛ اسباب خانه را می تکاندند و در روزی ویژه (چهارشنبه سوری یا نوروز) مواد دور ریختنی را آتش می زدند و محیط زندگی خود را برای پیشواز از نوروز آراسته می کردند .
اهمیت و ماهیت این عید مهم و مردمی به اندازه ای بود که دولت ها برای جلب حمایت و احترام به حقوق مردم در اجرای این مراسم مشارکت نموده و برگزاری و مدیریت آن را به عهده می گرفتند و برخی از آنها این تکریم عید را وسیله ای برای فخر فروشی خود قرار می دادند .
در نوروز برنامه های سنتی و دیرینه به شکل خود جوش برگزار می شود که پس از زمستان و سختی سرما ، آدمیان را دوباره به گردش در دامن طبیعت فرا می خواند.این جشن ها در گذشته به شکل های دیگری برگزار می شده است و آنچه امروز ما از جشن های ایرانی می بینیم صورت تغییر یافته براساس شرایط روز است
به گفته مردم شناس ایرانی، دکتر روح الامینی: «هیچ پدیده فرهنگی یکنواخت باقی نمی ماند. فرهنگ ثابت فرهنگ مرده است. بیشتر پدیده های فرهنگی به مرور زمان تغییر می کنند. منتهی برخی زودتر و برخی دیرتر تغییر می کنند.» این مردم شناس معتقد است که ما باید این جشن ها را در ایران امروز مطالعه کنیم. وی علت این امر را اینگونه می داند که: «ما امروز زندگی می کنیم و جشن ها را مانند همه پدیده های فرهنگی با مقتضیات زمانه مطالعه می کنیم.» 
شماری از آیین های سنتی نوروز عبارتند از: چهارشنبه سوری،خانه تكاني، آتش بازي، هفت سين، میرنوروزی، ديد و باز ديد، كشتي گيري، سوار كاري، طبيعت گردي، گردو شکستن،سیزده به در، سبزه گره زدن، بخت گشایی،زیارت قبور در پنج شنبه پایان سال ، آب پاشی، شال اندازی، عیدی دادن و ...
( درفرصتی دیگر این موضوع مطرح خواهد شد )
اگر ما در کنار حفظ سنت های درست و نیکو، باورهای غلط خود را همچون وسایل اضافی دور بریزیم و در آتش چهارشنبه سوریها بسوزانیم؛ می توانیم سبک بال ،امیدوار و فارغ از دلتنگی، ترس ، استرس و... به پیشواز بهارانه های زندگی بشتابیم. اعتماد دوچندان به خود و باورهای درست خویشتن نشانه ی سلامت و کامیابی است که می تواند محصول کنارگذاشتن باورهای نادرست باشد
نوروز همچون سایر موضوعات در قاموس بشری برای خود حامل رسالت و پیام هایی است که شاید بتوان مهمترین آنها را اینگونه برشمرد :
نوخواهی جان آدمی، نو زايي طبیعت، ارج گزاری زيبايي های طبیعت ، سرزندگی بشر و تجلیل از پدیده حیات
در آغاز سال نو می توان به این نکات توجه نمود :
لبخندزدن،شادبودن، احترام داشتن، هدیه دادن ، آراستگی ، مثبت نگری ، رغبت سنجی، خوش خلقی، تفریح ، دید و بازدید ، برنامه ریزی برای ایجاد تغییر و نگاه شادمانه به زندگی .
 
آرزومند تندرستی و شادابی شما / سیدباقرخرمی- فروردین 96
 
 
 


Share
* نام:
ایمیل:
* نظر:

آخرین مطالب
صفحه اصلی | تماس با ما | آرشيو | جستجو | پيوندها | گالري تصاوير | عضويت در خبرنامه | نظرسنجي | درباره ما | RSS | آب و هوا | ايميل
طراحی و تولید: مؤسسه احرار اندیشه